INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Adam (w zakonie Julian od Św. Jerzego) Siemaszko  

 
 
1739-08-15 - 1773-07-27
 
Biogram został opublikowany w latach 1995-1996 w XXXVI tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Siemaszko Adam h. własnego, imię zakonne Julian od św. Jerzego (1739–1773), pijar, pedagog, pisarz. Ur. 15 VIII w woj. wileńskim.

Dn. 6 VII 1755 S. wstąpił do zgromadzenia pijarów w Łużkach (pow. dziśnieński), prawdopodobnie po ukończeniu znajdujących się tam pijarskich Szkół Walerianowskich. Nowicjat odbył w Lubieszowie (Nowym Dolsku), gdzie 25 VII 1757 złożył śluby zakonne. Po rocznych studiach humanistycznych w pijarskim seminarium nauczycielskim w Dąbrowicy, podjął dwuletnie studia filozoficzne w Akad. Wil. (1758/59–1759/60) i ukończył je publikacją dwóch rozpraw: Propositiones philosophicas […] publice defendendas exponit… (Wil. 1760) i Specimen mathematicum (Wil. 1760). Następnie studiował w tejże Akademii teologię (1760/61–1761/62) i ogłosił Selectas propositiones de re theologica suscepit… (Wil. 1762). W r. 1763 przyjął święcenia kapłańskie z rąk Aleksandra Horaina, bpa sufragana żmudzkiego.

Od jesieni t.r. aż do śmierci był S. profesorem w pijarskim Collegium Nobilium w Wilnie. Uczył poetyki i retoryki, a od r. 1766/67 także geografii politycznej. Jako profesor retoryki wygłaszał w imieniu Collegium lub całej pijarskiej prowincji lit. mowy okolicznościowe, trzy z nich wydano drukiem: Oratio die qua inauguratus est Stanislaus Augustus… (Wil. 1764), De laudibus Michaelis comitis Ogiński palatini Vilnensis… (Wil. 1765) i De laudibus Joannis comitis Chodkiewicz praefecti Samogitiae… (Wil. 1766). Pisał też poprawnym trzynastozgłoskowcem okolicznościowe wiersze panegiryczne, sławiące dobrodziejów zakonu, z których trzy, podpisane krypt. X.J.S.S.P., ukazały się w wileńskiej antologii pijarskiej „Zebranie rymów z różnych okoliczności pisanych, mianowicie imieniem Konwiktu Szlacheckiego Wileńskiego XX. Scholarum Piarum” (Wil. 1779 s. 102–6: Pasterka z Bilewicz r. 1770, s. 115–16: Do Anny Radziwiłłówny podkomorzanki W.X.L. na rocznicę jej urodzenia r. 1770, s. 119–22: Na akt weselny […] Jana Łopacińskiego […] z Heleną Ogińską).

Najbardziej cenionym dziełem S-i były dedykowane Onufremu Stanisławowi Giżyckiemu, skarbnikowiczowi pow. rzeczyckiego, Zdania o stanie politycznym państw europejskich przez […] kawalerów zostających in Collegio Nobilium Vilnensis S.P., wyrażone (Wil. 1769, Wyd. 2. Wil. [b.r.w.], bez dedykacji). Publikacja ta pomyślana jako podręcznik, zawierała krótkie informacje o traktatach międzynarodowych (od oliwskiego do hubertsburskiego) i ustroju państw europejskich, oparte na ówczesnych teoriach politycznych (m.in. Monteskiusza) informacje o ustrojach państw. Autor występował ostro – wzorem Stanisława Konarskiego – przeciw liberum veto. Również dla celów szkolnych przełożył S. „Mowy Cicerona”, tłumaczenie dedykowane było szczególnie uczniom dominikańskiego konwiktu dereczyńskiego (Wil. 1770, w drukarni pijarskiej, nakładem właściciela Dereczyna, woj. połockiego Aleksandra Sapiehy, Wyd. 2, Wil. 1777). Pięć mów, podanych w oryginale i polskim przekładzie, zaopatrzył S. w zwięzłe przypisy rzeczowe.

W ostatnich latach życia, jako znany w Wilnie orator, był S. także kaznodzieją katedry wileńskiej. Zmarł w Wilnie 27 VII 1773.

 

Estreicher; Nowy Korbut, VI/1; – Grześkowiak-Krwawicz A., Wkład pijarów w kształtowanie politycznej kultury szlachty w czasach stanisławowskich, w: Wkład pijarów do nauki i kultury w Polsce XVII–XVIII w., W.–Kr. 1993; Jundziłł S. B., Pamiętniki życia, Wyd. A.M. Kurpiel, Kr. 1905 (odb. z „Arch. do Dziej. Liter. i Oświaty w Pol.” T. 13: 1904); – Arch. PAN: rkp. III–76 nr 41 (Teki L. Chmaja, Biografie pijarów litewskich) s. 196; Arch. Pijarów w Kr.: rkp. Catalogus Clericorum Regularium Pauperum Matris Dei S.P. in Lithuana Provincia ab […] A.D. 1736 (odpis J. Buby).

Elżbieta Aleksandrowska

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.